Cómpre sabedoría: «A praia dos afogados»



It requires wisdom to understand wisdom;
the music is nothing if the audience is deaf.
Walter Lippmann

(Nota: lea o lector para adiante con confianza, sen temor a que destripe contido importante ningún da historia).

Quero contar neste Día da Hispanidade (Día da Raza, había quen o chamaba), que onte, domingo, fun ver A praia dos afogados. Estrenárona o venres e debecía tanto por vela como por le-lo próximo libro da entrega do detective Leo Caldas, aínda que para iso parece que haberá que esperar a principios de 2016. Pouco antes de entrarmos ao cine entérome de que se proxectan dúas versións, unha en galego e outra en castelán. Deduzo polo texto do cartel con fotaza da praia da Madorra que a que verei é a versión en galego, ao tempo que me contan que, polo visto, en Galicia só se exhibe a versión en galego. Normal —penso eu—, non se vai proxectar a versión en arameo, home.

A pouco de principiar esta xeitosiña película queda claro que a que están a proxectar non é a variante en galego, senón a versión real, a natural: tal como atopariamos pola rúa, na vida real, uns personaxes falan galego e outros, castelán. Quedan todos perfecta e diglósicamente retratados (a rapaza guapa —a pija millonetis interpretada pola viguesa Celia Freijeiro—, con casa de deseño en Monte Lourido, por exemplo, fala castelán, malia ser tan galega coma os mariñeiros ou os paisaniños da outra punta de Praia América...). Como quedan retratados, tamén, todos aqueles malos galegos cosmopaletos que prefiren non ver esta versión aducindo cualquera mala escusa (mala, de inapropiada, de maldade e mais de ruín malicia).



É evidente —aínda que, se cadra, neste caso en concreto cumpriría inventarse o palabro audiente— que o leonés Carmelo Gómez non soa como Luis Zahera nin como Carlos Blanco (se aínda fose do Bierzo...), pero, polo menos, o home téntao, que xa é bastante máis do que moitos que se din galegos fixeron na súa vida. A súa fala soa un tanto sincopada polo esforzo de pronunciar unha lingua estraña e fáltalle algo de acento cantarín, pero máis rechamante é que sendo sete anos maior ca min non luza nin unha soa cana, e iso si que non o comentou ninguén.

É normal que aqueles que tiveron o infortunio de naceren ao leste do Padornelo e da Canda escollan a versión en castelán, pero do mesmo modo que cada vez que vemos unha película dobrada aceptamos de xeito xeneralizado que nesa transmisión incompleta sufrimos —e padecemos—  unha perda, que lles quede ben claro a todos aqueles que apelidándose Freijeiro (Freixeiro, carallo. Freixeiro!), Mariño, Lago, Fragueiro, Castro ou Vila escollan ver a versión en castelán, que se van perder moito do sabor e da idiosincrasia desta historia. Do noso sabor e da nosa idiosincrasia. Da nosa natureza. Alá eles. Hai que ser moi papón e moi ignorantiño —o termo máis preciso sería, unha vez máis, ruín— para non se decatar e negar de xeito testán que cada lingua é cauce dunha civilización e transmite unha sabedoría, un corazón e un xeito de vida.
Crítica de Javier Ocaña en El País, publicada desde Madrid o 8 de outubro de 2015:
a artificialidade ao facermos as cousas é o que ten, que logo renxen...
A película ten o seu aquel (tradúzanme esa expresión os avogados miopes de que todo é traducible con plena conservación das ideas e conceptos orixinais e que, xa que logo, hai linguas prescindibles) e a cousa está tan ben feitiña desde o punto de vista da atmosfera, que os que falan galego, fálano mal, for adrede, for por entropía da linguaxe, neste caso cinematográfica... como facemos todos, pois ninguén no rexistro coloquial fala idioma ningún con respecto e observancia da normativa. Non conxugan o verbo seguir ben nin unha soa vez, e nunha ocasión mesmo se escoita un *había morto. Pero, en realidade, non é así como fala a xente, ho? Confesade, veña, cantos dos que estades a ler isto sabedes conxugar á perfección o verbo seguir e así o cumprides na fala? A única crítica que lles faría eu é que puxesen un cartel trapalleiro coa indicación de Aguiño na rotonda que hai saíndo de Baiona cara á Guarda, xunto ao Rocamar: como todos sabemos, tódolos camiños levan a Aguiño e, sen dúbida, habían de chegar aló, mais aínda lles quedaría unha boa tirada.

Sen dúbida, aos galegos que non queren ver esta versión verdadeiramente bilingüe é porque lles falta sabedoría... xa o dicía Walter Lippmann: cómpre sabedoría para entende-la sabedoría; a música non significa ren se o público é xordo.

Así .e... ou non...

Comentarios

  1. Respuestas
    1. Te la recomiendo, Javier, aunque solo sea por ver nuestros paisajes y nuestro mar. :)

      Eliminar
  2. E grazas que esta podémola ver así. Non tivo a mesma sorte O Apóstolo, que só foi emitida en galego en Madrid e Barcelona...

    ResponderEliminar
  3. Yo vengo de verla y me gustó,creo que no tenemos nada que envidiar al resto del cine de cualquier parte.

    ResponderEliminar
  4. Muy buen artículo, Álvaro, y gracias por retuitearme el mío sobre el mismo tema. Me has hecho practicar mi muy limitado gallego, pero como me gusta mucho, ha sido un placer. Dieciocho años veraneando en Bueu dan fe de ese placer cada vez que piso por allí desde el secarral manchego de donde soy. Y por supuesto recomiendo la película en versión bilingüe, en castellano (así la hemos visto en Madrid) o en ruso si se ponen. A mí me gustó mucho y la esencia de la historia de Villar y del ambiente están por encima de todo. Un saludo. (Ah, y qué coincidencia usar el mismo formato de blog ;-D).

    ResponderEliminar
    Respuestas
    1. Muchas gracias, Mariola. Eliges buen sitio para veranear, ;)

      Eliminar
    2. ¡Sin duda! ¡Me encanta toda la zona! Mi próxima novela, que espero terminar pronto, está ambientada allí, como homenaje a tantos buenos junios y noches de San Juan, y a tantas xornadas marisqueiras en Vigo en septiembre. Pero ya digo, desde Tuy a La Coruña, me siento muy a gusto por allí.

      Eliminar

Publicar un comentario en la entrada

Entradas populares de este blog

El suicidio de Evelyn McHale

Oro en cretinismo periodístico

Felicidade